Przeterminowana żywność w firmie — kiedy staje się odpadem i co dzieje się dalej

W chłodniach dużych supermarketów i magazynach zakładów przetwórstwa spożywczego regularnie pojawiają się partie produktów po dacie przydatności do spożycia. Przykładowa paleta nabiału wycofana z dalszej sprzedaży musi zostać bezpiecznie usunięta z przestrzeni handlowej. Taki materiał trafia bezpośrednio do strumienia odpadowego zakładu. Wymaga on rzetelnej klasyfikacji urzędowej i wyboru odpowiedniej ścieżki dalszego postępowania technologicznego.

Kwalifikacja produktu jako odpadu i niezbędna dokumentacja

Sam upływ terminu ważności nie decyduje automatycznie o ostatecznym statusie prawnym zalegającego towaru. Zgodnie z wytycznymi ustawy o odpadach kluczowy pozostaje moment, w którym posiadacz zamierza lub musi pozbyć się danej substancji. Produkty po dacie oznaczonej na etykiecie jako „należy spożyć do” kategorycznie opuszczają obrót handlowy. Istotne znaczenie mają również zbadane cechy organoleptyczne zebranego materiału. Zmieniony zapach, nietypowy kolor lub zaburzona konsystencja jednoznacznie potwierdzają konieczność wycofania partii ze względów sanitarnych.

Wybór odpowiedniej ścieżki zagospodarowania wymaga zebrania bardzo szczegółowych danych o produkcie. Wytwórca ustala dokładny skład surowcowy i przypisuje właściwy kod z obowiązującego katalogu. Najczęściej stosuje się tu kod 16 03 80, oznaczający produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia. W przypadku artykułów pochodzenia zwierzęcego wprowadzono dodatkowo rygorystyczne kategorie UPPZ. Przeterminowane mięso lub wyroby mleczne zdatnych do spożycia zwierząt zalicza się do kategorii trzeciej o najniższym ryzyku. Odrębnej analizie podlegają same opakowania oddzielone od żywności. Klasyfikuje się je na ogół jako tworzywa sztuczne pod kodem 15 01 07 lub tekturę i papier.

Zebrane na tym etapie informacje stanowią bazę do wprowadzania danych w krajowym systemie ewidencji. Każdy zakład produkcyjny lub sieć handlowa musi zadeklarować przewidywaną masę ładunku. Wytwórca generuje elektroniczną Kartę Przekazania Odpadu w rządowym systemie BDO dla operatora logistycznego. Prawidłowo udokumentowana utylizacja żywności przeterminowanej chroni przedsiębiorcę przed dotkliwymi karami administracyjnymi. Zapewnia to służbom sanitarnym pełną transparentność i łatwą identyfikowalność przesyłanej masy towarowej.

Odbiór, transport i docelowe przetwarzanie materiału

Zakończenie formalności ewidencyjnych w systemie cyfrowym pozwala na fizyczny odbiór zgromadzonego w chłodniach ładunku. Zleceniobiorca podstawia pojazdy dostosowane do specyfiki i poziomu biologicznego ryzyka konkretnego zlecenia. Bezpieczny transport ubocznych produktów zwierzęcych kategorii trzeciej wymaga wykorzystania szczelnie zamkniętych cystern lub atestowanych kontenerów. Na tym etapie spółka AP-LOGIC ze Zduńskiej Woli przejmuje problematyczny ładunek z zakładu swojego klienta. Przedsiębiorstwo to organizuje specjalistyczny transport na terenie całego kraju i kieruje odebraną masę do współpracujących instalacji przetwórczych.

Dalszy los odzyskanego materiału zależy bezpośrednio od jego bazowych właściwości fizykochemicznych. Płynne i stałe odpady pochodzenia roślinnego to doskonały wsad do komór biogazowni rolniczych. Prowadzony tam proces fermentacji beztlenowej generuje cenny biogaz oraz pożyteczny poferment. Z kolei odpady zwierzęce niskiego ryzyka trafiają zazwyczaj do atestowanych kompostowni przemysłowych. Wykorzystuje się je również jako substraty w hermetycznych instalacjach biogazowych.

Nie każda zabezpieczona partia wycofanego towaru poddaje się naturalnemu rozkładowi biologicznemu. Wysokokaloryczne frakcje resztkowe wraz z trudnymi do oddzielenia opakowaniami przechodzą przez ciągi kruszarek. Zaawansowane rozdrabnianie umożliwia masową produkcję paliw alternatywnych RDF. Odzyskana w ten sposób energia wspiera procesy produkcyjne w nowoczesnych cementowniach. Materiały o najwyższym stopniu zagrożenia epidemiologicznego kieruje się natomiast wyłącznie do specjalistycznych spalarni.

Bezpieczeństwo i domknięcie łańcucha dostaw

Właściwe zarządzanie wycofywanym z rynku asortymentem spożywczym narzuca ścisłą kontrolę na każdym kroku operacyjnym. Zbieżność rzetelnej klasyfikacji katalogowej, bezbłędnej dokumentacji elektronicznej i bezpiecznego przewozu gwarantuje prawną poprawność całego procesu. Braki w formalnościach przy przekazywaniu ładunku ściągają na posiadacza ryzyko interwencji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. Przekazanie towaru certyfikowanemu operatorowi o ugruntowanej pozycji zdejmuje z głównego wytwórcy ogromny ciężar logistyczny.

Nowoczesne zarządzanie strumieniami odpadowymi opiera się na maksymalnym wykorzystaniu ukrytego potencjału energetycznego wycofanych produktów. Zamiast obciążać drogie składowiska miejskie, problematyczna i łatwo psująca się masa wraca do obiegu jako paliwo lub nawóz organiczny. Odpowiedzialnie działające przedsiębiorstwa minimalizują tym samym swój ślad węglowy i wymiernie obniżają koszty operacyjne. Taki model działania spina się w jedną całość z europejskimi założeniami gospodarki o obiegu zamkniętym.